Năm Heo Nói ChuyỆn HỢi

Vũ Quang Hiển

Phải lấy tựa như thế, vì không ai thích nghe “chuyện con heo”, nhất là trên những tờ báo đứng đắn, đạo đức như báo điện tử Công Giáo Maranatha. Nếu viết về “Năm Hợi nói chuyện Heo” thì không chừng bài viết sẽ được vào sọt rác, nhất là dạo này báo phát hành thất thường, người ta bận trăm công nghìn chuyện lớn lao quan trọng khác, ai thèm để ý đến một bài báo có tựa bài vừa vừa kỳ cục, vừa dễ làm các đấng bậc hoặc giới đạo đức trợn mắt lên với những lời phê phán, rồi không chừng quẳng cả tờ báo in hay bấm nút “delete” thì bỏ công viết bài xuống sông ra biển hết.

Mà nói thực ra, chuyện con heo thì có nhiều, chứ chuyện con hợi đâu có là bao? Cũng lạ, không biết gốc chữ “hợi” bắt nguồn từ đâu, người ta nói năm “Đinh Hợi,” chứ không ai gọi “Đinh Heo” bao giờ. Có lẽ chữ “Hợi” bắt đầu từ gốc tiếng mấy anh Ba Tàu mà ra. Thế rồi cha ông đặt tên con cháu (chuyện ngày xưa) là “con Hợi, thằng Hợi.” Khổ thân các cô các cậu mang cái tên quái ác này. Đã không được kiêng nể, lại đặt tên con trùng với một con vật bị người ta coi là dơ bẩn, thô tục, lại còn bị làm thịt cho người ta ăn, lòng để nhắm rượu, mỡ để chiên xào, mà cũng còn kiêng chữ “Heo,” đặt theo tiếng “ngoại” cho nó “xoang”, nên gọi là “Hợi” là thế chăng.

Nhớ ngày xưa đi học, lớp trên lớp dưới mình có mấy cô cậu trông cũng xinh trai, đẹp gái lắm mà bị gọi là “Hợi” thì quả thật đáng buồn. Lúc ấy, vì tình hình đòi nhân quyền chưa ra đời, nên đành lòng “cha gọi bảo dạ, mẹ hỏi bảo vâng,” chứ cứ như thời bây giờ thì nhẹ là tự động đổi tên, nặng hơn thì kiện tụng cha mẹ bảo rằng “vi phạm nhân quyền,” xúc phạm “nhân cách” của cá nhân tôi. Nhất là sống trong các đất nước “Zăng-minh” như Huê Kỳ thì chỉ thích kiện tụng kiếm tiền và giúp cho các ông bà luật sư thêm giàu sụ.

Mà các nước trên thế giới nói chung hình như nước nào cũng “vi phạm” quyền làm “heo.” Này nhé, tại sao có Hội Bảo Vệ Súc Vật, ở Châu Âu thì không biết thế nào, chứ ở Huê Kỳ, nhiều gia đình mua chó, sắm mèo về, nuôi và thương còn hơn cả con ruột hay con người: đặt tên, làm bảng đồng đeo vào cổ, mua bảo hiểm, đưa đi sửa sắc đẹp, cắt tóc, mặc áo, nhờ bác sĩ chăm sóc sức khoẻ cho, đi chơi thì gửi vào animal hotel, mà còn con “hợi” thì chẳng ai đoái hoài. Nuôi để vỗ béo, đến ngày giờ là cho “em Hợi, anh Heo” đi tàu suốt. Có khó gì, nghèo thì cắt tiết, giàu thì châm điện, thế là “ba hồi trống giục mồ cha kiếp, một nhát dao đâm bỏ mẹ đời (heo)!” Sống thì ăn cám, mà chết thì làm tiệc cho thiên hạ vui chơi. Tim gan phèo phổi trộn máu thì đánh tiết canh, lòng thì dồi “trường” dồi “đoản” đầy đủ, chân móng thì nấu cho các bà bầu ăn cho “có sữa”, mỡ thì bỏ keo lọ cho việc khác sau này. Tội thân con heo, cho đến chết cũng vẫn còn bị coi thường, bị làm thịt cho người ta ăn mà còn không dám nhận là “thịt heo”, phải gọi là “giả cầy” cho nói oai. Ấy là mấy người đánh giá cao món “mộc tồn”, không có nên phải làm thịt con “eng éc” rồi nói là món “cờ tây” cho nó sang trọng và dụ thiên hạ ăn uống.

Thực ra, ý nghĩ rằng thiên hạ “coi khinh” con heo cũng không phải được mọi người mọi nơi mọi thời hoàn toàn đồng ý. Trong cuộc đàm thoại giữa Lamprias (người em của triết gia Plutarch) và Symmachus (người chủ trương ăn đồ biển) do Plutarch kể lại, dẫn đến việc định luận rằng người Do Thái không ăn thịt heo vì “tôn trọng” hay hay “khinh ghét” con heo? Có người cho rằng người Do Thái tôn trọng con “Hợi” vì nó đóng góp vào lịch sử nông nghiệp (cái mõm heo cào đất được coi như là cái cày bừa) cũng như có công tìm ra chỗ có nước trong thời họ lưu lạc 40 năm trong sa mạc. Tuy nhiên, Lamprias phản đối, cho rằng người Do Thái không ăn thịt heo, vì họ sợ bị “cùi”. Nguyên do là dưới bụng heo có vảy, coi giống như bị cùi nên họ sợ không dám ăn. Hơn nữa, Lamprias còn nêu ra một số điểm “bất lợi” như: heo ở rất dơ bẩn, con mắt thì ti hí, lúc nào cũng nhìn xuống (không khá được), nên khi đụng đến hay cho nhìn lên trời thì chỉ biết kêu “eng éc” vì sợ hãi. Rồi theo thần thoại Hy Lạp – La Mã thì vị thần đẹp trai Adonis (được nữ thần sắc đẹp và tình ái Aphrodite mê say), cũng còn gọi là Dionysus (ông thần tửu sắc Bacchus) bị con “Heo” sát hại, nên vì thế mà “số mạng” heo sẽ đời đời đi xuống.

Con “Heo” trong Thánh Kinh cũng không có “thế giá” gì, nếu không nói là bị coi thường hết sức. Trong sách Lê-vi và Đệ Nhị Luật ra lệnh cấm ăn thịt heo, vì móng nó chẻ đôi, lại không nhai lại như trâu bò, nên bị coi là đồ ô uế. (Lv 11,7 Đnl 14,8). Rồi khi Chúa Giêsu trừ “bầy quỷ,” Ngài cho phép chúng nhập vào “đoàn heo” để tất cả lao đầu xuống biển “tuẫn tiết.” Ngày xưa khi đọc đến đây (Mc 5,1-13), tôi cứ nghĩ tội nghiệp cho mấy chàng chăn heo, cái nghiệp chăn thuê này sau biến cố đó thì chỉ về đi ăn mày, hoặc nặng hơn là phải trốn làng quê ra đi, còn không thì ở đợ suốt đời cũng không trả hết nợ. Mà nếu con “Heo” đã không ra gì, thì “thịt heo” lại càng tệ hại hơn nữa, giống như cha ông ta đã từng ví von, “Vua chèo còn chẳng ra chi, Quan tuồng chi nữa khác chi thằng hề…” Thịt heo thì bị cấm đoán, không cho ăn. Luật đã không cho phép ăn thịt heo, nên vì thế cũng có người chịu tử đạo vì không ăn thịt heo như chuyện tử đạo của ông Ê-la-da và bà mẹ cùng 7 người con được sách Ma-ca-bê mô tả: vì quyết tâm không lỗi lề luật, từ chối ăn thịt heo nên tất cả chịu hành hình. Đọc lại câu chuyện trên (2Mcb 6,18-31 và 2Mcb 7,1-42) mới thấy ý nghĩa của cuộc đời đáng sống cho lý tưởng. Những người già sống không nên nết cần phải học thuộc lòng câu của Ê-la-da, “Ở tuổi chúng ta, giả vờ là điều bất xứng, e rằng có nhiều thanh niên sẽ nghĩ là ông già E-la-da đã chín mươi tuổi đầu, mà còn theo những lề thói dân ngoại. Rồi bởi tôi đã giả vờ và ham sống thêm một ít lâu nữa, nên họ bị lầm lạc vì tôi, còn tôi thì chuốc lấy vết nhơ và ô nhục cho tuổi già.” Rồi một tấm gương của người mẹ khi khuyên các con của mình đừng từ bỏ luật lệ để theo thói thường, “Mẹ không rõ các con đã thành hình trong lòng mẹ thế nào. Không phải mẹ ban cho các con hơi thở và sự sống. Cũng không phải mẹ sắp đặt các phần cơ thể cho mỗi người trong các con. Chính Đấng Tạo Hoá càn khôn đã nắn đúc nên loài người, và đã sáng tạo nguồn gốc muôn loài. Chính Người do lòng thương xót, cũng sẽ trả lại cho các con hơi thở và sự sống, bởi vì bây giờ các con trọng Luật Lệ của Người hơn bản thân mình.” Than ôi, thời nay mấy ai can đảm khước từ những cám dỗ của đời thường, cứ cho rằng “ai sao tôi vậy” hay “mọi người đều làm, tại sao tôi không?” Cũng như có những bậc cha mẹ chỉ vì sinh con đã cho rằng, vì ta sinh ra con, nên có quyền sống chết trên người con, và đòi hỏi con cái những điều phi lý. Rõ ràng bài học không ăn thịt heo nói lên nhiều hơn là chúng ta tưởng.

Không những bị coi thường vì dơ bẩn, con “heo” còn bị chuốc ô nhục trong ngôn ngữ cha ông Việt Nam, thành ngữ “ngu như lợn” vẫn còn có người sử dụng đây đó. Hoá ra con heo Việt Nam còn được gọi là con “Lợn.” Mà cũng cứ theo ngôn ngữ, thì con heo Việt được đề cao, này nhé, “con gà cục tác lá chanh, con lợn ủn ỉn mua hành cho tôi…” Đau lòng là ở chỗ đó. Nó (loài người!) chê mình dơ, chửi mình dốt, thế mà cứ đòi mua hành về làm thịt mình cho chúng ăn, rồi còn nghĩ ra cách làm ăn cho ngon. Mà thực ra, nếu họ hàng nhà lợn khôn một chút (tiếc là không hề), hay một con heo hơi thông minh hơn chúng bạn, có thể lý luận với con người bằng tiếng Mỹ, “You are what you eat – Chúng mày ăn tao thì chúng mày cũng là Lợn. Loài người chê họ hàng tao ngu thì loài người ăn thịt heo cũng ngu, chê tao dơ bẩn thì loài người cũng ô uế.” Hoá ra người Do Thái rất có lý khi họ không cho phép ăn thịt heo, cũng như thậm chí không được đụng tới xác chết của chúng.

Thế mà sao loài Heo lại nằm trong “Zodiac” của Á châu mới lạ. Mặc dù đứng chót trong bảng “tuần hoàn” các con vật trong “thập nhị” tướng quân, Heo cũng không buồn, vì bảng phong thần này quay vòng, đứng chót cũng như đứng đầu. Khi tới phiên mình thì tha hồ phất cờ. Chẳng thế mà năm Đinh Hợi sắp tới đây khối gia đình trẻ mong muốn có thêm cậu con trai chào đời, nghĩ rằng số phần của người con này sẽ “sướng như Heo”, tức là chỉ nằm mà ăn. Quả thật là cha ông chúng ta oái oăm quá, lại mâu thuẫn nữa. Một mặt thì “tay làm hàm nhai”, chê bai đủ thứ con giáp thứ 12 này, mặt khác lại muốn con cháu mình sinh trùng với con giáp vừa “ngu” vừa “dơ” vừa “heo” này. Nói tóm lại, con người là một sinh vật, nhưng là một sinh vật “biết suy nghĩ bậy.” Nói thế không chừng ông tổ Pascal phản đối vì đã dám sửa chữa suy tư thâm thuý của ông. Nhưng quý độc giả nghĩ thử xem, con người có cái lưỡi biết nói, và vì “không xương” nên đường nào cũng binh được. Đúng là “khi thương trái ấu cũng tròn, khi ghét quả bồ hòn cũng méo.” Chỉ tội nghiệp thân con “Heo”, không biết bao giờ mới được hoá kiếp để những gì xấu xa nhất sẽ không còn đồng nghĩa với “Lợn”, với “Heo” và với “Hợi”●

Trở về Muc Lục