TIẾNG GỌI PHỔ QUÁT ĐẾN VỚI THẦN BÍ

Tu sĩ  Maria - Gioan de la Rédemption, o.c.d.

Thaùi Vaên Hieán dòch

Lần nữa, Giáo huấn của công đồng Vatican II lại đặc biệt đưa ra ánh sáng tầm quan trọng của đời sống các giáo dân trong sứ mệnh thánh hoá thế giới và tin mừng hoá.

Việc ngẫm suy về tính phổ quát của sự thánh thiện Kitô giáo cũng đưa ra ánh sáng tính chất huyền bí thiết yếu của sự thánh thiện ấy, nghĩa là mối liên kết của sự thánh thiện ấy  với mầu nhiệm về sự Thánh thiện của Thiên Chúa.

Đảm trách toàn bộ sứ vụ cứu độ được Chúa Kitô ký thác cho Hội Thánh là công việc không chỉ thuộc về những thừa tác viên có chức. Tất cả các tín hữu, đã chịu phép Rửa trong một Thần Khí duy nhất của Chúa Giêsu, đều nhận lãnh một phần sứ vụ ấy và được kêu gọi thực hiện trong đó chức năng của bậc sống mình giữa lòng cộng đoàn Hội Thánh.

Qua những trang viết sau đây, chúng tôi muốn suy ngẫm một vài đoạn trong hiến chế tín lý Lumen gentium có liên quan đến sứ vụ ấy, bằng cách thử nhấn mạnh những điểm giúp cho chiều kích thần bí của đời sống Kitô hữu được cắm rễ cách thần học trong công trình cứu độ. Từ ngữ “thần bí” ở đây được dùng theo một nghĩa rộng với hai lý do : một là để tránh nguy cơ dẫn đến hạn chế ý nghĩa của nó bằng cách chỉ nhằm xác định những khía cạnh phi thường trong cuộc sống của một số Kitô hữu ¹ ; hai là mang lại khả năng tiếp xúc với nội dung khó hiểu của từ ngữ ấy bằng cách dựa trên một vài điểm thần học của CĐ Vatican II, và áp dụng những điểm ấy một cách đặc thù cho các giáo dân ² .

Giáo dân, thật vậy, được tháp nhập trong Chúa Kitô và là những chi thể của dân Thiên Chúa, nhân danh phép Rửa của mình, họ dự phần vào sứ vụ thiên sai của Chúa Kitô với ba chức năng : tư tế, ngôn sứ và vương giả. Chính là trong những tư cách ấy mà họ tiếp tục trên trần thế công trình cứu độ của vị Thượng Tế duy nhất :

“Họ được gọi bởi Thiên Chúa, để dưới sự hướng dẫn của tinh thần Tin mừng, như men từ trong bột, họ thánh hóa thế giới bằng việc thi hành những nhiệm vụ của mình; và như thế, với lòng tin cậy mến sáng ngời, và nhất là với bằng chứng đời sống, họ tỏ lộ Chúa Kitô cho kẻ khác” (Lumen gentium [LG] 31)

Lời chứng ấy của đời sống, được chuyển biến tự bên trong bởi những nhân đức hướng thần, xác định tính chất người môn đệ của Chúa Kitô nhận lãnh từ Thiên Chúa sự thánh hoá của mình, chuyển thông nó cho những người chung quanh, và trong tâm tình tạ ơn, cống hiến tất cả những hồng ân mà mình đã được nhận lãnh.

Thần bí và sự thánh thiện

Trong khi chú giải tiêu đề của chương 5 Hiến chế Lumen gentium ³ , chúng tôi muốn chỉ ra rằng sự thánh thiện của Hội Thánh và các chi thể là thuộc phương diện thần bí : cơ bản đó là một sự kết hiệp với Chúa Kitô, Đấng Thánh duy nhất và thánh hóa nhiệm thể của Ngài bằng tình yêu hôn ước mà Ngài mang lại cho Hội Thánh. Sự kết hiệp ấy vẫn là một kết hiệp ẩn giấu chỉ đối với cái nhìn tự nhiên và trí thông minh đang bước đi trong bóng tối đức tin. Nó là việc thực hiện mầu nhiệm của sự thánh thiện Kitô giáo :

“Đức Kitô yêu thương Hội Thánh và hiến mình vì Hội Thánh; như vậy Ngài thánh hóa và thanh tẩy Hội Thánh bằng nước và lời hằng sống, để trước mắt Ngài, có một Hội Thánh xinh đẹp lộng lẫy, không tì ố, không vết nhăn hoặc bất cứ một khuyết điểm nào, nhưng thánh thiện và tinh tuyền” (Eph. 5,25-27)

Do đó, tất cả chi thể của Hội Thánh, không trừ một ai, đến lượt mình cũng được kêu gọi để cho chính mình được thánh hoá bởi Chúa Kitô và được mời gọi, bằng toàn bộ cuộc sống của mình,  đáp trả lại công trình cứu độ. Đời sống thánh thiện của Kitô hữu là một hoa quả của Thần Khí và qua đó nó biểu hiện sự thánh thiện của Thiên Chúa là nguồn mạch kín ẩn của nó.

Như vậy, có một mối dây liên kết sâu xa và nội tại giữa sự thánh thiện của Hội Thánh trong tổng thể của mình và sự thánh thiện của các chi thể. Mối liên kết ấy là của đức ái hoàn hảo kết nối và kiến thiết toàn thân trong sự hoàn hảo (xem Êph. 4, 1-6; Col. 3, 12-15)

“[Sự thánh thiện ấy] được diễn tả dưới nhiều hình thức nơi tất cả những ai đang cố đạt tới Đức Ái trọn hảo trong bậc sống của mình trong khi xây dựng kẻ khác. Đặc biệt hơn, sự thánh thiện ấy tỏ lộ trong việc thực hành các lời khuyên, quen gọi là lời khuyên của Tin mừng” (LG. 39)

Sự sống thần bí không là gì khác ngoài sự sống trong Đức Kitô, sự sống được làm cho năng động bởi hoạt động của Thần Khí thánh thiện, và được định hướng đến với sự hoàn hảo vốn là sự hoàn hảo của tình yêu Chúa Cha dành cho mỗi người con của Ngài. Cuộc sống mới được lãnh nhận qua lần tắm gội trong sự tái sinh gọi là phép Rửa, quả thật là môt dự phần đích thực vào bản tính thần linh, một biến đổi theo cách con người hành động để mà hành động trước sự hiện diện và dưới sự thúc đẩy của những tác động của Ba Ngôi Thiên Chúa.

Sự vĩ đại ấy của mầu nhiệm sự sống Kitô giáo không phải là để dành riêng cho một vài chi thể ưu việt, do những đức hạnh hoặc chức năng của họ trong thân thể Hội Thánh. Nó cách riêng thuộc về ơn gọi của hết thảy mọi người được tạo dựng theo hình ảnh Thiên Chúa, và làm thành phần nội tại trong giáo huấn của Chúa Kitô, đặc biệt là trong bài giảng trên núi mà qua đó vang lên lời kêu gọi dứt khoát làm cho sản sinh lại trong chúng ta thực tại sự hoàn hảo của Thiên Chúa.

“Vậy anh em, anh em hãy nên hoàn thiện, như Cha anh em trên trời là Đấng hoàn thiện”  (Mt. 5,48).

Lệnh truyền ấy có giá trị phổ quát. Tất cả mọi người đều được kêu gọi đặt niềm tin của mình một cách hiệu quả trong Đức Giêsu để từ đó thực hiện con người mới được làm nghĩa tử của mình :

“Tất cả các Kitô hữu, bất cứ theo bậc sống hay địa vị nào, đều được kêu gọi tiến đến sự viên mãn của đời sống Kitô giáo và đến sự trọn lành của Đức Ái”  (LG. 40)

Lời kêu gọi của Chúa Kitô hãy sống những đòi hỏi của sự công chính Nước trời, làm việc bố thí, cầu nguyện và ăn chay một cách kín đáo, đặt tất cả niềm tin tưởng vào sự quan phòng đầy tình phụ tử của Thiên Chúa, và sau hết là thực hiện ý định của Cha, lời kêu gọi ấy chỉ giúp cho cụ thể hóa, trong cuộc sống hằng ngày, thực tại của các mối phúc được dùng dạo đầu cho toàn bộ bài  giảng. Tâm hồn thánh thiện thì hạnh phúc một cách thần bí, bởi vì nó được sở hữu sự sung mãn của Nước Trời bằng việc thực hành đức nghèo khó, sự hiền hòa, đức công chính, lòng thương xót, đức trinh khiết, sự bình an.

Vọng theo âm vang của lời giáo huấn về các mối phúc, thánh Gioan Thánh Giá đã hát mừng những điều kỳ diệu của việc được sở hữu tất cả mọi sự bằng tâm hồn được thánh hoá và được biến đổi bởi sự sung mãn của đức ái.

“Các tầng trời là của con và trái đất cũng là của con, các dân tộc là của con; những người công chính là của con và những người tội lỗi cũng là của con; các thiên thần là của con, và Mẹ Thiên Chúa cũng như mọi sự cũng là của con. Và chính Thiên Chúa là của con và cho con, vì Đức Kitô là của con và tất cả đều là của con, Vậy thì còn kêu xin và tìm kiếm gì nữa đây, hỡi hồn ta? Của mi là tất cả và tất cả là của mi. Đừng tự đánh giá mình là nhỏ nhoi. Đừng chỉ dừng lại nơi những vụn bánh rơi xuống từ bàn ăn của Cha mi. Hãy bước ra và hãy tôn vinh mi trong vinh quang của mi. Hãy ẩn mình trong đó và hãy ở trong niềm vui sướng và mi sẽ nhận được những gì mà con tim mi cầu xin.”

Hoa quả của sự sung mãn ấy không chỉ là “thiêng liêng”, mà còn góp phần vào việc biến đổi xã hội loài người và những điều kiện sinh sống cụ thể của toàn thể nhân loại. Được múc kín từ nguồn mạch thần linh của chúng, và được duy trì cho sống động bằng cuộc gặp gỡ không ngừng được canh tân với Thiên Chúa, những sự hoàn hảo như lòng thương cảm, nhân hậu, khiêm nhu,  hiền hòa hoặc nhẫn nại (xem Col. 3,12) làm cho Kitô hữu trở nên đồng hình đồng dạng với hình ảnh Chúa Kitô và bảo đảm sự toả sáng cũng như sự phong nhiêu của hồng ân trong thế gian.

Kết hiệp với mầu nhiệm Chúa Kitô.

Sự sung mãn của tính chất hoàn hảo Kitô giáo, vốn được triển nở cách tự nhiên trong đời sống thần bí, dẫn dắt tất cả Kitô hữu bước đi theo Chúa Kitô. Di chứng Kitô  (sequela Christi) ấy là một lối dẫn vào con đường của sự nghèo khó mà Chúa Kitô đã muốn cam chịu trong cuộc đời tại thế của Ngài. Nó dẫn đến Thập Giá, trước hết không phải thập giá của chúng ta, mà là thập giá Chúa Giêsu đã chấp nhận gánh lấy trên chính đôi vai Ngài hòng giúp chúng ta bước vào vinh quang. Sự thông hiệp của Hội Thánh và các chi thể như thế vào những thống khổ của Chúa Kitô, mầu nhiệm khó hiểu thấu, là tác phẩm lớn nhất của đức ái mang tính chất: “không tình yêu nào lớn bằng tình yêu của kẻ hiến mạng sống mình cho bạn hữu” (Ga.15,13). Nó làm cho chúng ta dự phần vào tình yêu cứu độ của Đức Giêsu, và chính trong ý nghĩa đó mà thánh Gioan Thánh Giá có thể nói rằng chỉ cần một hành vi duy nhất của tình yêu tinh tuyền cũng đã là quí giá cho Hội Thánh hơn tất cả mọi công trình gộp lại. Bởi chưng chính tình yêu cứu độ thế gian, chứ không phải những hành vi của con người, cho dù giá trị đến mấy đi  nữa.

Tình yêu ấy được dàn trải trong tâm hồn chúng ta và giúp chúng ta yêu thương hết thảy mọi người bằng cách hoàn toàn múc kín lấy nó trong cung lòng Ba Ngôi Thiên Chúa, nơi mà chúng ta cùng được nên một bởi lòng tin và, cũng ở đó, chúng ta hy vọng nhìn thấy qui tụ tất cả những kẻ mà Cha đã chọn từ đời đời. Bởi thế, toàn bộ sự sống Kitô giáo chính là sự triển nở của cuộc sống hướng thần:

“Cho nên mỗi người, tùy theo ân sủng và nhiệm vụ mình. phải nhất quyết tiến bước bằng con đường đức tin sống động, đức tin khơi động đức cậy và hoạt động nhờ đức ái.” (LG. 41)

Nguyên lý của cuộc sống thần bí, như vậy, không là gì khác ngoài chính đức ái của Thiên Chúa được cống hiến một cách nhưng không cho toàn thể nhân loại và trong đó tất cả chúng ta đều được kêu gọi ở lại bằng sự kết hiệp của chúng ta với Chúa Kitô :

“Hễ ai tuyên xưng Đức Giêsu là Con Thiên Chúa, thì Thiên Chúa ở lại trong người ấy và người ấy ở lại trong Thiên Chúa. Còn chúng ta, chúng ta đã biết tình yêu của Thiên Chúa nơi chúng ta, và đã tin vào tình yêu đó. Thiên Chúa là tình yêu: ai ở lại trong tình yêu thì ở lại trong Thiên Chúa, và Thiên Chúa ở lại trong người ấy. Căn cứ vào điều này mà tình yêu đã nên hoàn hảo với chúng ta, đó là chúng ta được mạnh dạn trong ngày phán xét, vì Đức Giêsu thế nào thì chúng ta cũng như vậy ở thế gian này.”  (Ga. 4,15-17)

Đức ái ấy chỉ có thể triển nở trong điều kiện được nuôi dưỡng bằng lời của Thiên Chúa và bằng đời sống bí tích. Cường độ triển nở ấy của đức ái trong chúng ta vừa tùy thuộc vào điều gì đó là nguồn mạch lại vừa tuỳ thuộc vào sự phong nhiêu của chính nó một cách huyền bí. Một đằng, nó chỉ gặp thấy nguồn cội của mình trong cử hành phụng vụ mà Thánh Thể là đỉnh cao nhất. Nhưng đằng khác, nó chỉ có thể sống được trong và bởi những hoa quả mà nó mang trong kinh nguyện của từng cá nhân, trong sự quên mình vì Tin mừng và trong việc phục vụ tích cực tha nhân. Chỉ có một đức ái duy nhất được kín múc từ nguồn mạch của nó và đồng thời được dàn trải ra chung quanh. Chính vì thế mà tình yêu đối với Thiên Chúa và với tha nhân chỉ hợp thành một giới răn duy nhất, và cũng do đó, tình yêu ấy được nhận ra là sự  thực thi lề luật cách hoàn hảo.

Trong khi làm cho đức ái ấy trở thành tích cực trong cuộc sống, thì tất thảy những ai đã chịu phép Rửa đều tiếp tục công trình cưu độ bằng cách tự định vị mình trong sự nối dài mầu nhiệm Nhập thể. Sứ vụ của Chúa Kitô, linh mục, ngôn sứ và vương giả, bấy giờ cũng được triển nở trong toàn bộ tính hiệu quả của nó bởi lễ dâng của nhân loại và của tất cả mọi sinh hoạt con người (chức năng tư  tế), bởi lời chứng rõ ràng về đức cậy Kitô giáo và việc tuyên xưng đức tin công khai (chức năng ngôn sứ), bởi việc phục vụ khiêm tốn và nhẫn nại với hết thảy mọi người (chức năng vương giả) ⁴ .

Đời sống thần bí của các giáo dân, được kết hiệp hoàn toàn với sứ vụ cứu độ của Chúa Kitô, như vậy, không bị giới hạn chỉ trong đời sống cầu nguyện. Nếu đời sống cầu nguyện, hết sức hiển nhiên, làm thành bộ phận của chức tư tế thiêng liêng, thì bản thân nó, bằng cách này hay cách khác và dưới nhiều hình thức khác nhau, phải được diễn dịch ra bên ngoài bằng lời chứng của cuộc sống và bằng sự phong nhiêu của công việc tông đồ.

Chính lúc bấy giờ mà đời sống thần bí mới trở nên, cách phong phú nhất, một hiểu biết đích thực bằng cảm nghiệm về mầu nhiệm của Thiên Chúa. “Khoa học” về các Thánh được thành lập chủ yếu bởi mối tương quan sống động với mầu nhiệm đang được triển nở trong con người, và để lại một ấn tích của hồng ân ⁵ như được khắc sâu vào nội tâm. Phần của mỗi người trong cuộc sống của mình là đi theo vết chân của Thiên Chúa và, như vậy, thực hiện chuyến xuất hành của chính mình hướng về miền đất hứa của sự kết hiệp tình yêu.

Trở về Muc Lục