ĐƯƠNG ĐẦU VỚI NHỮNG PHỨC TẠP CỦA BẢN THÂN.

Lm. Ron Rolheiser, OMI

Maranatha dịch từ The Tidings

Sự thánh thiện và toàn vẹn, nói cho cùng, cũng chỉ là một. Nên thánh là nên vẹn toàn. Điều này không đáng ngạc nhiên, vì ân sủng được xây dựng và triển nở trên những phương diện tự nhiên của con người. Nhưng vấn đề là làm thế nào để đạt được sự toàn vẹn.  Vì sao như vậy?

Bởi vì tất cả chúng ta đều phức tạp một cách bệnh hoạn đến nỗi chúng ta dành phần lớn cuộc đời mình để cố gắng tìm hiểu xem mình thực sự là ai, và mặc cho mình nhiều nhân cách khác nhau như mặc thử quần áo vậy. Xin kể cho các bạn ví dụ như thế này:

Một lần nọ, đọc được một bài phỏng vấn bà Catherine de Hueck Doherty, một nữ Nam tước người Nga, vị sáng lập Hội Tông Đồ Đức Mẹ. Bà đã hơn 80 tuổi, và khi suy tư về những chiến đấu trong cuộc hành trình tâm linh của mình, bà đã cho biết như sau:

“Dường như trong tôi có ba con người. Có một người mà tôi gọi là một bà Nam tước. Đây là một người tâm linh, sống cuộc đời khổ hạnh và cầu nguyện. Đấy làm một người đạo đức. Bà ấy là người đã lập dòng tu, viết sách đạo đức, và cố gắng hy sinh đời mình cho người nghèo. Bà Nam tước này chính là người bức xúc trước thế sự đời này và cố gắng hướng mắt nhìn tập  trung vào những điều ở  đời sau.

“Nhưng trong tôi, đồng thời cũng có một con người khác mang tên là Catherine. Catherine là một phụ nữ chỉ thích hưởng thụ của ngon vật đẹp, xa xỉ, khoái lạc. Cô ấy thích nhàn hạ, tắm rửa lâu giờ, áo quần lượt là, điểm trang son phấn, thích ăn đồ ngon, uống rượu quý, và vì có chồng, nên cũng thích chuyện chăn gối lành mạnh. Cô Catherine này thích hưởng thụ và không muốn từ bỏ để sống nghèo. Cô ấy không đạo đức như bà Nam tước, trái lại, còn ghét bà Nam tước và căng thẳng với bà ấy.

“Và rốt hết, trong tôi lại có một con người khác nữa. Đó là một cô bé, nằm chơi trên sườn đồi xứ Phần Lan, thích nhìn mây bay và mơ mộng. Cô nhỏ ấy khác xa cả bà Nam tước lẫn cô Catherine.

      “Càng về già, tôi thấy mình càng giống bà Nam tước nhiều hơn, nhưng lại nhớ Catherine nhiều hơn, nhưng nghĩ kỹ thì có lẽ mình thực sự là cô gái bé nhỏ mơ mộng trên sườn đồi xứ Phần Lan.”

    Những lời này phát xuất từ một bậc thầy về linh đạo, một người hầu như đã đạt được sự toàn vẹn cũng như thánh thiện sau cuộc hành trình dài tìm kiếm và chiến đấu cam go, chứ không phải của một người tập tễnh bước vào con đường hoán cải. Nhận định của bà làm nổi bật hai điều, (1) con người chúng ta thì phức tạp biết bao và (2) con đường trở nên toàn vẹn thì khó khăn chừng nào.

Như bà Catherine Doherty, tất cả chúng ta cũng đều có nhiều con người khác nhau như thế bên trong bản thân mình. Trong mỗi chúng ta đều có một con người biết được những đòi hỏi chân lý của Tin Mừng, được mời gọi sống đạo đức, cố gắng từ bỏ bản thân và biết rằng có nhiều điều quan trọng khác hơn là những thành tựu ở thế gian này, hơn tiện nghi và sắc dục. Nhưng đồng thời trong chúng ta cũng có một con người ham mê xác thịt, một con người muốn uống cạn chén rượu ngon của khoái lạc trần gian.  Và hơn thế nữa, trong mỗi chúng ta vẫn còn đó một cô bé hay cậu bé đang còn mơ mộng trên sườn đồi nào đó.

Triết gia Soren Kierkegaard đã định nghĩa một vị thánh là người “chỉ ước muốn một điều mà thôi.” Nhưng với những người khác nhau như thế trong bản thân mình, thì mình thực sự ao ước điều gì? Điều uớc muốn thẳm sâu nhất trong tận đáy tâm hồn và trái tim chúng ta là gì?

Đấy cũng là điều quan trọng, bởi lẽ ân sủng xây dựng trên phương diện tự nhiên của con người chứ không hủy diệt nó, thì thật là đơn sơ nếu cho rằng: sự thánh thiện chỉ là vấn đề con người “tinh thần” chiến thắng được con người ham thích thế gian trong ta, hay chiến thắng được đứa bé con vẫn còn hay mơ mộng trong con người mình. Sự toàn vẹn có nghĩa là làm thế nào để tất cả những con người khác biệt này trở nên trọn vẹn, hài hòa trong chính bản thân mình. Bỏ qua, phủ nhận, hủy diệt, vô hiệu hoá, hay làm ngơ bất kỳ một phần nào để chú trọng một phần khác thì chắc chắn không bao giờ đạt được sự toàn vẹn.

Sự thánh thiện bao gồm sự vẹn toàn; và một con người toàn vẹn, giống như Đức Kitô, là con người vừa uống rượu mà cũng vừa khổ chế; là con người vừa yêu mến cả đời này lẫn đời sau; con người vừa mơ mộng vừa thực tế, và bao nhiêu điều khác, tất cả cùng một trật. Trong hành trình đời sống tâm linh, điều chúng ta cần từ bỏ không phải là bản chất con người của ta, cho dù nó luôn mâu thuẫn, và lại có những lôi cuốn trái ngược nhau. Điều cần từ bỏ là bất cứ một công thức nào khiến ta nghĩ rằng ta có thể nên thánh dễ dàng, không căng thẳng, bối rối, và không cần phải bền chí kiên gan.

Sự thánh thiện cũng có nghĩa là đạt được sự bình an. Bình an không có nghĩa không có chiến tranh hay xung đột, nhưng là sự hòa hợp và trọn vẹn. Chúng ta đạt được sự bình an khi chúng ta giao hòa được những bất hòa---trong đó, mọi yếu tố đều được xem xét và đặt đúng vị trí của chúng. Cắt bỏ vài phần của bản thân chúng ta trong để tìm kiếm sự trọn vẹn thì tương tự như một nhà nghệ sĩ dương cầm cưa bỏ một phần bàn phím của mình. Việc chơi đàn có lẽ sẽ đơn giản hơn nhiều, nhưng đồng thời cũng không thể chơi đa số các bản nhạc được nữa.

Làm người là phức tạp một cách bệnh hoạn. Nhưng điều đó cho chúng ta thấy rằng mình giàu có chứ không phải nghèo nàn, và tỏ lộ rằng tất cả mọi phần trong chúng ta đều quan trọng trong hành trình thiêng liêng. Nhà văn-thi sĩ-triết gia Nikos Kazantzakis đã từng viết: “Tinh thần thì muốn vật lộn với xác thịt, mà xác thịt thì mạnh mẽ và luôn chống lại...bởi vì...cuộc chiến đấu càng quyết liệt bao nhiêu, thì sự bình an chung cục lại càng phong phú bấy nhiêu.”

Linh mục Rohanld Rolheiser, thuộc Hội dòng Hiến Sĩ Đức Mẹ Vô Nhiễm, là chuyên viên trong lãnh vực linh đạo và thần học hệ thống.

Trở về Muc Lục