THƯ GỬI BẠN…

Nguyễn Hoài Hương

Hoàng Ngâu thân nhớ,

Bây giờ là mùa thu ở đây, miền Cali nắng ấm, không có nhiều lá đổi mầu như ở miền Đông, mà mình nghe rằng đẹp lắm. Cũng thỉnh thoảng đâu đó vài chiếc lá vàng nâu lìa cành, nhưng thời tiết mùa thu thì đang hiện diện nơi đây rồi bạn ạ. Buổi sáng trời còn đẫm sương mù, chút se lạnh làm mình co ro khi ra khỏi nhà và trời vẫn còn tối lắm dù đã đến giờ phải bắt đầu một ngày mới với bao công việc chực chờ. Đồng hồ cũng đã đổi lại một giờ muộn hơn cho phù hợp với sự thay đổi của tiết mùa.

Giờ này bạn đang làm gì? Thành phố cũ có nhiều đổi thay, nghe rằng con người cũng bận rộn hơn với những tiến bộ văn minh. Bạn có còn thì giờ để ngồi lại với chính mình và những điều trăn trở của tâm linh?

Mình nhớ lại những ngày còn ở bên nhà, vào tháng này là chúng mình thường kéo nhau đi viếng nghĩa trang, đọc các kinh Tin Kính, kinh Lạy Cha…để xin ơn toàn xá, đại xá cho các linh hồn. Nhớ hồi đó sao siêng năng đến thế, mình đã đọc nhiều, có khi sốt sắng, nhưng cũng có lúc vội vàng cho xong bổn phận để được thêm một ơn toàn xá cho các linh hồn. Nhưng cảm giác của mình lúc bấy giờ vẫn là một sự sợ hãi bao trùm khi bước vào các nghĩa trang hoặc lễ cầu hồn với các cha mặc áo màu tím hoặc đen tuyền tang tóc với bầu khí thê lương, buồn thảm. Những chiếc áo sô và vành khăn tang trắng là biểu hiện một sự mất mát, đau buồn.  Lúc ấy, và mãi nhiều năm nữa trong thời thơ ấu, thiếu niên của chúng mình, hình như Chúa Kitô Phục Sinh vẫn còn xa vời lắm khi đứng trước một linh cửu, đám tang đưa tiễn một người thân ra nghĩa trang. Chúng mình vẫn tin tưởng dâng lễ, cầu nguyện khi đọc kinh Vực Sâu, Cầu Hồn. Bài ca quen thuộc “Khi Chúa thương gọi tôi về, hồn tôi hân hoan như trong một giấc mơ...miệng tôi nức vui tiếng cười, lưỡi tôi vang lời ca hát, toàn dân tung hô tôi thật vinh phúc…” thường được hát trong phần nhập lễ hoặc ở nghĩa trang như một sự khôi hài so với những lời Cáo Phó hoặc Phân Ưu của tang gia hoặc bạn hữu, “Chúng tôi vô cùng đau đớn báo tin…Ông (Bà) đã được Chúa gọi về…” Có một cái gì đó chưa thông hoặc chưa trọn vẹn trong cách sống và thể hiện lòng tin của mình, phải không bạn?

Nhớ dạo đó, sau giờ học Anh Văn ở Hội Việt Mỹ, hai đứa mình rủ nhau lang thang dọc theo con đường Mạc Đĩnh Chi, thỉnh thoảng vào thăm nghĩa trang nổi tiếng này. Hai chúng mình đã lần mò đến ngắm nghía công trình xây dựng, chạm trổ công phu và mỹ thuật của những ngôi mộ của các nhân vật nổi tiếng ở Sàigòn thời bấy giờ. Truyền thống văn hóa Việt nam vẫn tin rằng: ‘Sống gửi thác về’, vì thế, khi còn sống thì lo làm ăn để có căn nhà to rộng, đẹp đẽ, khang trang cho bằng (hoặc hơn) bạn bằng bè. Đến khi nằm xuống, thì gia đình, tùy theo hoàn cảnh, tiếng tăm, và quan hệ, cũng phải lo cho được một ngôi mộ xứng đáng với gia phong, tên tuổi và tầm vóc của người đã khuất. Biết bao ngôi mộ tốn cả tiền ngàn, tiền vạn, bao nhiêu lạng vàng cho nở mặt nở mày với dòng họ, bà con.  Nhớ lại thời ấy, dù còn rất trẻ, vậy mà lần nào đi vào nghĩa trang mình cũng ngậm ngùi và nghĩ suy…sao thế nhỉ? Tưởng rằng khi còn sống mới tranh đua hơn thiệt tiếng tăm, giờ này thân xác đã trở về với cát bụi đất trời mà vẫn còn tranh đua, so bì sao? Còn phải kể đến những gia đình giàu có, còn thuê cả đội kèn, đội người khóc mướn để tang lễ thêm phần trang trọng, lễ nghi. Nhớ khoảng những năm 1990, tình hình đã khá hơn chút, nhân một lần lái xe đi ngang nhà có đám tang, nghe đội kèn xập xình vang cả góc phố bài Besame Mucho, một lần khác được nghe Sealed with A Kiss và những bài hát về tình yêu mà choáng cả người. Đến giây phút cuối đời vẫn còn có những chuyện đến “buồn cười” 

Này bạn, mình sắp kể cho bạn về những gì mình cảm nghiệm khi đã lớn khôn và gặp được ở bên này, đừng cho rằng mình vọng ngoại, mình chỉ muốn chia sẻ với bạn những điều đã giúp cho mình thanh thản hơn khi nghĩ về cái chết và lòng tin của mình trong tháng các Linh Hồn khi cuộc sống với nhiều trăn trở lo toan.

Bạn có biết rằng ở giữa thành phố ồn ào bụi bặm của một đất nước giàu có, và đầy những quyến rũ vật chất, quyền lực này, thì nghĩa trang lại là một nơi chốn bình an, thơ mộng và đôi khi mang lại cho mình nhiều điều thú vị nữa.  Ở đó, các mộ phần được đánh dấu bằng những thánh giá màu trắng nhỏ, đơn sơ và bằng nhau. Đất hẹp người đông, hình như vì lý do đó, nên các phần mộ được chia rất nhỏ và như nhau với một hoặc hai bình hoa chôn sẵn sâu chìm dưới cỏ để người thân đến cắm hoa tưởng niệm. Mỗi ngôi mộ có số hiệu ở văn phòng thường trực tại nghĩa trang với tên tuổi của người quá cố. Thậm chí, và phần đông các nghĩa trang ở đây cũng không dựng thánh giá mà chỉ là những tấm bia đặt sát đất. Người hiền lương, kẻ gian ác, người giàu có, kẻ nghèo hèn, người tên tuổi, kẻ vô danh…tất cả cũng chỉ được một vị trí và có chỗ vừa đủ để đặt một bia nhỏ như nhau, và đều đặn như thế, cho mỗi phần mộ. Đến nỗi, nếu bạn không để ý thì sẽ không nhận ra  được đó là một nghĩa trang với hàng ngàn bia mộ nằm khắp nơi, mà chỉ thấy một thảm cỏ xanh tươi với những hàng gạch đều đặn sắp cạnh nhau. Vào những ngày lễ Chiến Sĩ Trận Vong hay Lễ Các Đẳng Linh Hồn vào tháng 11 hàng năm, các chủ chăn (thường là Giám Mục vùng hay Linh Mục Quản Hạt) dâng lễ ở nghĩa trang thuộc giáo phận hay hạt của mình theo lịch trình đã được Giáo Phận thông báo trước. Chương trình thánh lễ chuẩn bị thật chu đáo và trang trọng, cộng đồng dân Chúa tham dự thật đông ngay tại nơi người thân của mình an nghỉ để cầu nguyện cho các linh hồn và nhắc nhở lại niềm tin vào mầu nhiệm hiệp thông của Hội Thánh Thông Công.

Điều ngạc nhiên nhất mình khám phá ra rằng, trong các dịp lễ lớn, nghĩa trang Công giáo ở Hoa Kỳ vui như ngày hội. Cứ vào ngày đặc biệt như Lễ Các Đẳng, sau khi các giám mục, linh mục dâng lễ xong là gia đình thân nhân ở lại viếng thăm, đặt hoa lên mộ, và tổ chức picnic tại chỗ. Nghĩa là họ đã chuẩn bị và mang theo ghế xếp, khăn trải, thức ăn, báo chí và cả gia đình quây quần, trò chuyện bên phần mộ ấy và bên nhau cả buổi. Mùa Giáng Sinh sắp đến, hầu hết các gia đình có người thân chôn ở đó, cùng nhau ra mộ để trang trí mộ phần của người thân như trang trí ở nhà. Bước vào nghĩa trang những ngày trước và sau Giáng Sinh, mình cảm thấy vui và được an ủi thật nhiều. Dù chỉ một khoảnh đất rất nhỏ cho từng bia mộ, nhưng ở đó một cây thông nhỏ cũng được dựng lên, hoặc một hàng rào vây quanh, một số vật dụng đơn sơ, đèn đóm trang trí cho mùa lễ được trưng bày thật đẹp mắt, thậm chí có cả nhạc Giáng sinh điện tử phát ra từ các tấm thiệp hay đồ chơi. Thú vị biết chừng nào khi đến vùng đất tưởng như là nơi của buồn đau và cái chết mà tiếng nhạc, màu sắc, ánh sáng và sự hiện diện của nhiều người làm ấm lòng và an ủi cho người đang an nghỉ ở đó và những người ở lại biết bao. Mình không biết ở Châu Âu thế nào, nhưng gần đây, nghe rằng ở Việt Nam chúng ta đã có những thánh lễ tại các nhà Hài Cốt vào lễ Các Đẳng.

Thánh lễ an táng ở đây cũng trang nghiêm với những giọt lệ tiếc thương người đã khuất, tang gia thường mặc trang phục màu đen để bày tỏ sự đau buồn vì sự ra đi mất mát người thân, nhưng các linh mục dâng lễ mặc phẩm phục trắng của niềm hy vọng phục sinh (mà trước đây ở Nhà thờ Đức Mẹ Hằng Cứu Giúp Kỳ đồng, Sài gòn cũng đã có truyền thống tốt đẹp này). Thánh lễ an táng không còn gọi là thánh lễ đưa chân hay tiễn biệt, nhưng gọi là thánh lễ tán dương, ca tụng và tạ ơn Thiên Chúa vì những hồng ân Ngài ban cho người đã khuất và tưởng nhớ đến sự cống hiến của họ đối với gia đình và xã hội khi còn sinh thời. Thánh lễ được bắt đầu bằng việc chủ tế tiến ra cửa thánh đường rước linh cửu vào. Tất cả hoa nến trang trí trên linh cửu được thay thế bằng một tấm phủ trắng đơn sơ thêu hàng chữ “Ta là Sự Sống Lại và Là Sự Sống” hoặc một câu Kinh Thánh phù hợp tùy theo giáo xứ. Linh cửu được chủ tế và đoàn rước đưa đến bên cạnh giếng nước rửa tội để nhắc nhở ngày được thánh tẩy làm con Thiên Chúa. Và như thế người quá cố được đến thánh đường để cùng với cộng đoàn và người thân hiệp thông thánh lễ cuối cùng ở chính nơi mà họ đã từng dâng lời tạ ơn và ngợi khen Thiên Chúa khi còn sinh thời. Thánh lễ được cử hành trong nghiêm trang và sốt sắng, vẫn còn buồn đấy, nhưng đã mặc thêm tâm tình và niềm tin mang đầy hy vọng.

Bạn ơi, những điều mình vừa kể chỉ là một vài điều thấy được và muốn chia sẻ với bạn rằng, ở đất nước cờ hoa và vật chất này, con người cũng phải ý thức một điều là rồi tất cả cũng chỉ là hư vô và trở về với trần trụi của thân phận con người khi nhắm mắt xuôi tay. Một phần mộ đơn sơ, nhỏ bé cho mỗi con người cũng như chính thân phận bé nhỏ, trần trụi khi vào đời với hai bàn tay trắng, chẳng ai hơn ai. Cuộc đời với nhiều dâu bể, bon chen, và chúng ta thường tìm kiếm, đánh giá, quan hệ với nhau bằng bề ngoài, danh vọng, tiền bạc …nhưng thật ra cuối cùng, con người cũng là những sinh linh đón nhận ân sủng từ Thiên Chúa và quà tặng của cuộc đời. Thế mà chúng ta lại mệt mỏi tranh giành, bon chen với những gì không tưởng… và đã tranh đấu, chà đạp nhau như thể mình sẽ sống muôn đời.

Tháng 11 đang dần qua đi, những ngày cuối tháng rồi lại cuối năm, có một chút ngậm ngùi khi vẫy tay chào năm cùng tháng hết như nhắc nhở chúng ta về mọi sự rồi cũng sẽ đến hồi chung cuộc. Thế sự và phù vân, suy tư này giúp cho mình nhận ra một điều là càng trân trọng sự sống bao nhiêu, yêu mến cuộc đời này đến chừng nào, thì rồi chúng ta cũng sẽ có lúc phải ra đi bỏ lại tất cả cho những người ở lại. Có xây dựng những công trình cao đẹp thế nào đi nữa, có quyền uy, tăm tiếng lừng danh đến đâu, giàu có thế nào thì rồi chúng ta cũng phải lìa bỏ tất cả và trở về lòng đất với hai bàn tay trắng, phải không bạn thân?

Bạn ơi, lời cuối thư này là nguyện xin cho nhau luôn được sống lòng tin vào Đức Kitô Phục Sinh, để trong Ngài và nhờ Ngài, chúng ta đón nhận cuộc sống này với muôn ngàn dời đổi, biến thay trong hạnh phúc và tin yêu. Dù phải đối diện với những mất mát, chia lìa của những người thân yêu hoặc khi nghĩ tưởng cái chết sẽ đến với chính mình, xin cho chúng ta có được tâm tình bình an và phó thác của những người con của niềm hy vọng.

Thăm bạn và chia sẻ trong tâm tình thương nhớ. Cầu mong bạn luôn mạnh khoẻ, an vui và nguyện xin Chúa chúc lành cho bạn. Chúng ta cầu cho nhau, bạn nhé.

Trở về Muc Lục