|
LỄ GIÁNG SINH LÀ MỘT MẦU NHIỆM HAY MỘT KỶ NIỆM Lm. An-rê Đỗ Xuân Quế, OP Phải nói ngay rằng lễ Giáng sinh là một kỷ niệm và là một mầu nhiệm, nhưng mầu nhiệm nhiều hơn kỷ niệm. 1. LỄ GIÁNG SINH LÀ MỘT KỶ NIỆM Trước hết lễ Giáng sinh là một kỷ niệm, nghĩa là một việc đã qua nay người ta nhớ lại, như kỷ niệm ngày thụ phong linh mục, ngày cử hành hôn phối. Và cũng như mọi kỷ niệm, ngày lễ Giáng sinh người ta cũng nhớ lại những sự việc đã qua chung quanh ngày sinh nhật của Đức Giê-su Ki-tô, Con Thiên Chúa hằng sống, người ta đọc lại các bài tường thuật trong Tin Mừng liên quan đến ngày đáng ghi nhớ này, rồi cũng bày hang đá, máng cỏ, tượng Chúa Hài Đồng, Đức Mẹ, thánh Giu-se, chiên, dê, mục đồng, dựng cây thông hay đặt cây thông giả, hát các bài ca về lễ Giáng sinh. Buổi lễ kỷ niệm thật nao nức, tưng bừng, vui tươi phấn khởi. Nhiều người dừng lại ở đây và cũng chỉ coi lễ Giáng sinh là một dịp vui chơi, một ngày thoải mái, rồi thôi không còn gì nữa, đợi tới sang năm lại mừng kỷ niệm. Trong ba thế kỷ đầu, Hội thánh không mừng lễ Giáng sinh, bởi một lý do đơn giản là bấy giờ chưa có lễ này. Phải đợi đến đầu thế kỷ thứ bốn năm 336 mới thấy cử hành lễ Giáng sinh ở Rô-ma. Ban đầu Hội thánh chỉ cử hành long trọng lễ Phục sinh thôi, và ra lệnh mỗi Chúa nhật phải cử hành thánh lễ để mừng kính Chúa Ki-tô phục sinh. Bấy giờ ngoài lễ Phục sinh ra là lễ các thánh Tông đồ và Tử đạo. Hàng năm vào những ngày ấn định, tín hữu ở Ro-ma tới mộ các thánh Tử đạo cử hành lễ và gọi ngày các vị qua đời là ngày sinh nhật. Lễ Giáng sinh được đặt lên hàng đầu lễ kính các thánh Tông đồ và Tử đạo. Người ta mừng lễ này cũng như mừng kính các thánh, tuy đặc biệt hơn, nhưng dù sao thì đó cũng chỉ là một lễ kỷ niệm. Thánh Âu-tinh cũng coi lễ Giáng sinh là một kỷ niệm và chỉ cần cử hành vào chính ngày Chúa Cứu thế ra đời để kính nhớ mà thôi. Trong tuyển tập các công thức bí tích năm 560, lễ Giáng Sinh được xếp vào cuối năm phụng vụ và lẫn với phần kính các thánh vào cuối tháng 12. Mãi đến hậu bán thế kỷ VI, Rô-ma mới ấn định vào ngày 25-12, đưa hai lễ Giáng sinh và Hiển linh ra khỏi phần kính các thánh và đặt lên phần đầu các Mùa. 2. LỄ GIÁNG SINH LÀ MỘT MẦU NHIỆM Theo thánh Lê-ô Cả, đặc điểm của lễ Giáng sinh là làm cho ta nhớ lại mầm mống ơn cứu độ. Loài người được cứu chuộc, khi Con Thiên Chúa xuống thế làm người. Khi mặc lấy bản tính nhân loại, Đức Ki-tô đã làm cho loài người được tái sinh về đường thiêng liêng. Chẳng những mầu nhiệm nhập thể hướng tới công trình cứu chuộc, mà công trình cứu chuộc lại còn bắt đầu ngay từ lúc Ngôi Hai nhập thể. Cuộc chiến thắng ma quỉ của Đức Ki-tô là ngày Người sinh ra từ một trinh nữ, bởi phép Đức Chúa Thánh Thần. Kẻ dám làm hoen ố bản tính nhân loại, đã bị Đấng Thánh sinh ra từ lòng Đức Nữ Trinh vẹn toàn, đánh bại. Mầu nhiệm nhập thể đã phục hồi nhân tính, khi nhân tính được kết hợp với thần tính. Và khi xuống thế làm người Con Thiên Chúa đã ban cho loài người chức vị làm Con Thiên Chúa. Thánh Lê-ô nhìn thấy trong lễ Giáng sinh hình ảnh cuộc sinh ra lần thứ hai của chúng ta nhờ phép Rửa. Người nhìn thấy có sự giống nhau giữa sự sinh ra của người tín hữu với sự sinh ra của Đức Ki-tô. Cả hai sự sinh ra đó đều là công trình của Chúa Thánh Thần như người viết :”Nếu Ngôi Lời của Thiên Chúa không mặc lấy xác phàm và không ở giữa chúng ta, nếu Đấng Tạo hóa không đích thân hạ mình xuống đến chỗ kết hợp với loài thụ tạo, nếu Người đã không sinh ra để kêu gọi con người làm một cuộc bắt đầu lại, thì sự chết đã ngự trị từ A-đam cho đến muôn đời.” Thánh Âu-tinh cũng dạy rằng: “Đức Ki-tô đã sinh ra. Người sinh ra cho chúng ta được sinh lại. Một trinh nữ đã mang thai nhờ cuộc nhập thể của Đức Ki-tô. Một trinh nữ đã sinh Đấng Cứu đời. Chớ gì tâm trí chúng ta cũng sinh ơn cứu độ và chúng ta hãy hát ca, ngợi khen. Chúng ta đừng là những người son sẻ : chớ gì tâm hồn chúng ta trở nên phong phú về Chúa.” Nhưng nếu muốn hiểu lễ Giáng sinh là mầu nhiệm cứu chuộc mà chỉ căn cứ vào thánh Lê-ô thì chưa đủ, mà còn phải dựa vào các bản văn phụng vụ sau thời của người nữa. Lễ Giáng sinh là giai đoạn khởi đầu, là buổi bình minh của ơn cứu độ như lời tiền tụng sau đây chứng tỏ: “Như vậy khi kính nhớ ơn huệ thứ nhất trong các ơn huệ Chúa ban, chúng con sẽ có thể hiểu được mầu nhiệm cứu độ thế giới.” Một bản văn khác cũng viết :”Chúng con không xin Chúa sinh ra một lần nữa về phần xác như xưa kia vào một ngày giống như hôm nay, nhưng xin cho chúng con được sáp nhập vào thần tính vô hình của Chúa. Điều Chúa đã ban cho Đức Mẹ xưa thì nay xin cũng ban cho Hội thánh là tin mà không lưỡng lự với một tâm hồn trong trắng. Xin ở cùng chúng con và chiến đấu cho chúng con.”● |
