|
Chúa Giê-Su "sỐng lẠi" hay "TRỖi dẬy"? Nguyễn Công Bình LTS: Bài viết sau đây của cộng tác viên - tác giả Nguyễn Công Bình. MARANATHA đăng lên để giới thiệu một cách nhìn. Những tư tưởng trong các bài được đăng hoàn toàn là suy nghĩ cá nhân của các tác giả (nhưng không bao giờ đi ra ngoài đường lối của Giáo Hội). Tuy nhiên không nhất thiết phản ảnh quan điểm của tuần báo MARANATHA. Chúa sống lại là một sự kiện lịch sử, không kể các thánh tông đồ mà ngay những người chống đối hay tìm giết Chúa cũng không thể phủ nhận, (trong đó xin kể cả thánh Phaolô trước ngày ngài được ơn trở lại). Chúa Giê-Su đã báo trước Ngài sẽ sống lại trước ngày Ngài sống lại: Chúa là ông thầy giáo tài tình vì Chúa dậy chúng ta theo nhiều phương pháp rất là loài người: Trước hết để chúng ta dễ hiểu thì Chúa rất ít dùng danh tự mà thường dùng động tự, qua các dùng dụ ngôn. Và căn dặn ta làm điều gì Chúa thường làm gương trước như ân cần chú ý người mẹ đi đưa xác con, săn sóc người bệnh người cùi, giúp đỡ phục vụ, rửa chân cho môn đệ và tha thứ cho kẻ đóng đinh Ngài dù đang trên Thánh Giá. Chúa dậy về sự sống lại rất nhiều lần song các tông đồ hơi.. chậm hiểu. Vì thế Chúa đã phải biến hình. Câu chuyện Chúa biến hình được Ðức Thánh Cha đặt thành một trong các mầu nhiệm Sự Sáng để dậy chúng ta rằng: hiện nay trên trời đã có Chúa Giê-Su và Ðức Mẹ được sống lại thật, uy nghi sáng láng và sẽ đến lượt chúng ta được huy hoàng như thế (miễn là hãy luôn thứ tha và đừng rời xa Chúa) vì thân xác loài người, vốn là hình ảnh Cha, thuộc về Cha thì sau khi đã chết sẽ được lấy lại huy hoàng của Cha. Song có anh chị còn thắc mắc vì tại sao lại có vài bản Tân Ước đã chỉ dịch chữ anistemi và egeiro là "trỗi dậy" mà không dùng chữ "sống lại"? Nghĩa đen thứ nhất của cả 2 động tự Greek anistemi và egeiro là đứng lên, đứng dậy, trỗi dậy hay thức dậy (danh tự là anastasis). Có nhiều chỗ Tân Ước dùng chữ này: Thật vậy, chỉ vừa nghe câu "Hãy theo Thầy," Matthêu đã trỗi dậy để theo Người (Mat 9: 19). Bà mẹ vợ của Pherô sau khi được Chúa chữa lành bệnh cúm đã trỗi dậy để nấu nướng phục vụ người ( Lc 4:39 ) v.v.. Chúa dùng tiếng mẹ đẻ là Aram để nói Chúa Sống Lại thế nào thì các thánh tông đồ không ghi lại. Song ý nghĩa sống lại theo tiếng Hy Lạp, hay Latinh, chỉ được thêm vào từ ngày Chúa sống lại. Thời ấy, vì chưa ai thấy được sự sống lại nên không thể nào lại có động tự sống lại trong tự điển Hy Lạp hay Latinh, kể cả các ngôn ngữ khác. Các thánh tông đồ vốn gốc Do Thái, không đủ trình độ tạo ra một động tự Hy lạp hay Latinh mới nên mượn đỡ chữ " trỗi dậy." Song với ý nghĩa được ấn định là “sống lại.” Ý nghĩa này do chính Chúa dùng và Chúa đã thực hiện ý nghĩa ấy và còn hứa cho chúng ta ơn sống lại. Sau này khi Giáo Hội dùng tiếng Latinh thì ngay chữ surgere chỉ có nghĩa đen là đứng dậy và chữ re-surgere (danh tự ressurectio/ ressurection) nghĩa đen là lại đứng dậy song chúng ta phải hiểu ý nghĩa mới là sống lại. Nên đọc là Chúa Giê-Su đã " sống lại " hay "trỗi dậy”? Vì thế trộm nghĩ người chưa biết Ðạo Chúa khi đọc Tin Mừng nếu chỉ theo như tự điển nói, thì chỉ giản dị hiểu là Chúa đứng dậy, trỗi dậy, thức dậy. Còn ta thì mới hiểu là Chúa sống lại. Có anh chị sẽ cho rằng tôi khó tính quá khi bắt bẻ chữ nghĩa song quan niệm của tôi là Ðấng không cần phải chết song đã chịu đóng đinh nhục nhã, và đáng lẽ chỉ cần chết vài giây, vài giờ và đã có thể sống lại ngay trước khi được táng xác song còn tiếp tục chịu nhục nhã để bị chôn vì tội của chúng ta, đến ngày thứ ba mới sống lại. Nay khi nói lại sự kiện này mà chỉ được chúng ta nói là "trỗi dậy" mà lại không nói rõ là trỗi dậy từ cõi chết thì thiếu sót. Nếu chữ" sống lại" được dịch rõ ràng thì ý nghĩa Mầu Nhiệm Phục Sinh sẽ tránh bị nhạt nhòa. Các cụ tổ tiên của chúng ta, qua nhiều thời các thánh tử đạo cũng được nghe giảng giải chữ Latinh surgere và re-surgere; song các cụ nhất định dùng chữ sống lại. Mẹ tôi đã chết, mong các cụ già còn nhớ được toàn bộ các kinh và vãn cổ, tôi chỉ nhớ lõm bõm ba chữ sống lại thật. Nay kinh đã được cải sửa song ta vẫn đọc như sau: Lạy Ðức Nữ Ðồng Trinh Maria, Hãy hỉ hoan khoái lạc! Halleluiah. Vì Ðấng Mẹ đã cưu mang trong lòng - Halleluiah.. Người đã sống lại thật như lời đã phán hứa - Halleluiah Xin cầu cùng Chúa cho chúng tôi! Halleluiah. Tôi lấy làm mãn nguyện khi tổ tiên ta không giản dị dịch chữ gaudere, gaudete là hãy vui lên (rejoice) song lại dùng đến 4 chữ xin Ðức Mẹ hãy hỉ hoan khoái lạc - Halleluiah! Halelu Yahweh! Hãy ngợi khen Chúa là tiếng Giáo Hội reo vui khi nghe Chúa sống lại. Linh mục hát 3 lần với cung giọng cố gắng lên cao. Ðọc liền thành Halleluiah. Niềm vui tăng lên nữa. Hỉ hoan là vui trong lòng, khi tràn đầy sự hỉ hoan thì xác thân rung động khoái lạc. Hóa ra tổ tiên ta rất rành tâm lý học và thể lý học để hiểu rằng lòng đau khổ thì mặt mũi nhăn nhó và ruột có thể bị đứt từng đoạn. Ba ngày ba đêm Chúa trẻ thơ 12 tuổi bị lạc trong đền thánh, Ðức Mẹ và thánh Giu-Se không ăn không ngủ vì lo lắng và mặt mũi Ðức Mẹ hôm ấy chắc chắn là dài ra và... xấu xí lắm, nếu bị chụp hình. Ba ngày Chúa nằm trong mồ, tâm trạng và thể lý Ðức Mẹ cũng như thế. Song Tin Vui Chúa Sống Lại có thể đọc được cả trên ánh mắt, nụ cười và chân tay của Ðức Mẹ. Biết đâu Ðức Mẹ cũng líu lưỡi nói chẳng đủ câu Hallelu Yahweh - Halleluiah. Ta chia vui với Ðức Mẹ song thực ra chính chúng ta cần hỉ hoan khoái lạc hơn cả. Ðức Mẹ khi được hứa Ơn Sống Lại vì Ðức Mẹ chẳng phạm tội gì, nên xứng đáng hưởng ơn Sống Lại, còn riêng chúng ta đáng lẽ đã phải chết đời đời vì tội lỗi, linh hồn chúng ta chẳng còn đáng giá gì, thì lại được Chúa Giê-Su đem cả thân mình ra chuộc tội cứu rỗi. Chúng ta mỉn cười nghe dụ ngôn bà cụ già ... lẩm cẩm đánh mất mấy đồng bạc cắc, đã thắp đèn sáng choang cả đêm, tốn cả trăm bạc, thức suốt đêm đi tìm những đồng bạc cắc ấy, và tìm được rồi thì gọi cả xóm đến mở tiệc liên hoan. Chúa Giê-Su còn làm hơn thế nữa, bỏ cả Trời Cao xuống thế rồi đành bị giết chỉ vì để tìm những linh hồn tội lỗi chẳng đáng giá vài đồng bạc cắc Chữ sống lại đã được tổ tiên ta dùng từ lâu đờ Thực vậy, tổ tiên ta chỉ thích nói tiếng Việt. [Các thánh tử đạo của ta lúc ấy còn búi tóc củ hành, mặc áo the thâm dài, nên có lẽ thánh Phaolo lấy làm... buồn cười vì thời ngài còn là" cha xứ già Phao Lô" thì không thích đàn ông để tóc dài vào nhà thờ xem lễ đâu - xem 1 Corinto 11 - song thánh Phao lô mừng và khen các thánh tử đạo hiểu và nói rõ ba chữ Chúa Sống Lại] Trước ngày các thánh linh mục truyền giáo đề nghị ta dùng mẫu tự Latinh để viết tiếng Việt như tôi đang viết đây, thì các cụ tổ tiên muốn để lại điều gì bằng tiếng Việt cho con cháu thì phải mượn cái xác, cái âm của chữ Hán viết ra chữ Nôm ( tức chữ Việt Nam ). Tổ tiên ta viết chữ Sống Lại như sau. (Xin tra Ðại Nam Quấc Âm Tự Vị của cụ Paulus Huỳnh Tịnh Của, in vào thế kỷ 19). Sống [Lộng + Sinh] tức là đang sống, đang hít thở, đang sống nhăn. Theo cha Alexandre de Rhodes nhận xét thì chữ sống có cổ âm là tlống nên các cụ viết chữ lộng. Lại thì các cụ dùng chữ lai sẵn có của Hán vốn dị nghĩa mà trùng âm song đọc là lại. Theo cha Alexandre de Rhodes thì chữ lại có cổ âm là mlại. Có cụ viết hơi khác bằng cách dùng chữ hựu của Hán song đọc là lại với nghĩa là thêm một lần nữa. Sống lại viết chung là đã chết rồi song lại được sống thêm một lần nữa. Hóa ra tổ tiên ta khi nghe câu Chúa phán Ta là Sự Sống Lại và là Sự Sống thì đã hiểu và hiểu rất rõ. Trỗi dậy theo tiếng Việt chỉ có nghĩa là đang nằm hay đang ngồi mà đứng bật dậy. Viết trỗi thì các cụ dùng chữ túc (cái chân) để chỉ nghĩa và chữ chí để chỉ cách phát âm, viết chữ dậy thì viết chữ duệ mà đọc thành dậy (mặc dù chữ duệ tiếng Hán chỉ có nghĩa là kéo đi). Chẳng có nghĩa sống lại nào qua chữ trỗi dậy cả. Tổ tiên Việt Nam tin rằng sau khi chết thì được sống trở lại để sống mãi mãi trong Cõi Trời
Chúa phán: Egw eimi h anastasiV kai h zwh Ego sum resurrectio et vita Ta là Nguồn Sống Lại và là Ơn Sống Mãi Mãi (Jn11:25) Các thánh tử vì đạo dùng chữ sống lại để dịch câu ấy vì người Việt Nam đã tin rằng có sự sống lại và sự sống mãi mãi trong Nước Trời từ thời các vua Hùng, tức đã cả 5000 năm. Nhiều người Do Thái, dù nghe chính Chúa giảng về Ơn Sống Lại và Ngài là Nguồn Sống Mãi thì không những không tin mà còn diễu cợt với Chúa qua câu chuyện người đàn bà có đến 7 chồng thì dù lên trời sẽ phải sống với ông chồng nào. Ðoạn này dĩ nhiên không có trong Tân Ước hay Cựu Ước song tôi dựa vào lịch sử nước Việt . Tổ tiên chúng ta đã theo Ðạo thờ Trời vì đã có sự soi sáng của Chúa Thánh Thần, dù quan niệm về Trời chưa được rõ ràng. Tổ tiên chúng ta (a) có đức tin vào Ông Trời vì tin rằng con người từ Trời Cao mà ra (b) nên dậy con cái phải thờ Trời, cầu khấn với Trời, nhất là sống thương yêu theo đạo Trời và (c) tin rằng sau khi chết thì mọi người được tha thứ tội lỗi và được rước về sống trở lại, sống lại , sống lần nữa trên cõi trời, chớ không bị đầu thai qua kiếp nào khác cả. Sự sống lại dĩ nhiên chưa được hiểu rõ là sống lại cả hồn cả xác (vì người thì có hồn xác, có hồn xác mới gọi là người), song là sống trở lại (tlộng + sinh + mlai), sống lần nữa (hoạt + sinh+ hựu) mãi mãi với Ông Trời là Ðấng Hằng Có●
|
